ترانه يعنی: انفجار کلمه! موسيقی پاپ، بايد موسيقی مردم باشد.

با مردم است، نه در برابر مردم.

در آزادی، يا به سمت آزادی است که ترانه رها می‏شود و شنيدنی.

برای من، ترانه کليدی است برای باز کردن قفل حقيقت.

برای آزاد کردن کلمه از زمهرير بايگانی و چاپخانه و قفسه.

آزاد کردن کلمه از مرکب و کاغذ.

ترانه، انفجار کلمه است در هوا. انتشار درد است در غبار. غبار کوچه، درد با صدا. شکوه نفس‏گير صداست در گلوگاه آدمی.

ترانه، حقيقت ترانه نويس را آزاد می‏کند. حقيقت خود او را، که هرچه هست زيباست. زيبا؟ يعنی که زشت نيست؟ وقتی زشت است که صورت خود را از کار ديگران بدزدد!

«حقيقت» ديگران را کش برود و گمان کند که اين شناسنامه خود اوست.

ترانه، می‏خواهد از زشتی به زيبايی برسد.

(۲)

ترانه‏های «ناصر رستگارنژاد»، «نوذر پرنگ» و از همه مهم‏تر، «پرويز وکيلی» بشارت دادند که ترانه نو در راه است. مژده دادند که ترانه، سرانجام حقيقت را آزاد خواهد کرد.

ترانه نوين، اما با همه ترمزها جنگيد. از همه شوراها، دست نخورده، يا فقط با دو سه کلمه دست خورده بيرون آمد.

از ساواک رد شد. «اوين» را هم تجربه کرد، اما بی‏وقفه در کنار مردم بود. در کنار حقيقت. در کار آفرينش زيبايی. در کار از زشتی به زيبايی رسيدن. کار با شکوه نو شدن. بی‏وقفه. ترانه به ترانه، نو شدن.

تصوير به تصوير و قافيه به قافيه نو شدن.

آن روزها، ترانه نوين، ترانه مردم بود. ترانه دستگاه نبود.

امروز ترانه اما، در چه حال است؟ هيچ! چه می‏گويد؟... اندوه دهه پنجاه خورشيدی را دوباره و دوباره، رونويسی می‏کند. حتی به دنبال قافيه تازه هم نمی‏گردد. از تصوير و ترکيب و واژه بازی هم خبری نيست. دير آمده است و می‏خواهد زود برود.

حوصله هم ندارد کار کند. به نسخه‏برداری بد از الگوی ديروز خوش است. می‏خواهد زير آبی برود. وسط صف خود را جا بزند.

(۳)

در غربت سرد هم، با زبان نادرست کافه‏های لاله‏زار دهه پنجاه خورشيدی ترانه می‏نويسند. لهجه، لهجه جاهلان تهرانی است. لهجه بچه‏های بامعرفت «کوچه در دار» و قيصر. لهجه عمليات شعبده‏بازی «پروفسور شاندو» در کافه کريستال! عشق جاهلی! لاله‏زار در تبعيد! با تکنيک خوب. ضبط خوب و نوازندگان خوب امريکايی!

در خانه هم، تکرار و رونويسی غم انگيز اندوه دهه پنجاه خورشيدی. گفتم که! سال پيش، دوباره ترانه «حرف» را از نو نوشتيم. سست نوشتيم و بد نوشتيم. «کودکانه» را دوباره رونويسی کرديم. «واروژان» را دوباره کش رفتيم. بد بد اما. به خط بد!

سرزمين ما بايد که به خانواده کپی رايت (Copy right) جهانی بپيوندد. وگرنه در هنر به جايی نمی‏رسد. به اوج پرواز خود نمی‏رسد. همه از روی دست هم می‏نويسند. هيچ کس برای سرقت فکر به زندان نمی‏رود. خسارت نمی‏پردازد. بی‏آبرو نمی‏شود و باری، آدم‏ها به بهترين خود نمی‏رسند.

سال پيش، ديگر تکه تکه کش رفتند. نه کلمه به کلمه. بند، بند، کش رفتند. سال پيش، مثل سال‏های دورتر، بچه‏های ترانه، جهان را نشنيدند.

«شايد باورتان نشود، ولی من خيلی کم به سينما می‏روم... آن قدر مشغله کاری و فکری دارم که وقت نمی‏شود. هميشه در حال ساخت اثری هستم...»

(شادمهر عقيلی - نشريه مهد ايران - مهر ماه -۱۳۸۰ تهران)

سال پيش بزرگ نشديم، چراکه بازی، بازی جدی نيست.

شنونده هم به يک دوبيتی خوش است و سوت می‏زند.

ترانه، بيدار نيست. چراکه «ز داروی مشابه» است.

بيداری نمی‏آورد. خواب می‏آورد:

هر جای دنيا که باشی/ دل من تورو می‏خواد/ اون ور ابرا که باشی/ دل من تورو می‏خواد/ تو برام کعبه عشقی/ تو برام پله حاجت/ از تو گفتن، از تو بودن/ برای من شده عادت...

(سرقتی غم‏انگيز از ترانه ايرج جنتی عطايی - ترانه دل من تو رو می‏خواد! آلبوم آدم و حوای شادمهر عقيلی)

يا:

يه لقمه نون، يه کاسه ماست/ يه دل خوش، يه حرف راست/ يه مادر از تبار نور/ دار و ندارم هميناست. (از همان آلبوم و همان آوازخوان)

(۴)

در غرب هم خبری نيست. گفتم که. همين بازی بد. صددرصد!

آری، ترانه مشابه نوشتن. صدای ديگری را تقليد کردن و نغمه و ملودی ديگران را دوباره نواختن، اين بار به نام خود، ما را به جايی نخواهد برد.

موسيقی پاپ، موسيقی راک، موسيقی پيشرو، ترانه امروز بايد که مردم‏پسند باشد. نه دستگاه‏پسند. بايد که فرداپسند باشد. جهان پسند باشد. تاريخ پسند باشد. «مردم» را به جانب بهترين خود هل بدهد. مردم بهتری بسازد!

ترانه نو بايد که نو باشد.

و ترانه نويس بايد که جهان را بشناسد. هنر جهان را بلد باشد. زبان مادری را عاشقانه بداند و به لهجه فردا بخواند.

چرکنويس‏هايش را برای خود نگاه دارد و به مردم نسپارد!

آوازخوان امروز هم بايد از اهالی ديروز بهتر باشد. داناتر باشد. سخاوتمندتر باشد. حرمت کلمه را از بر باشد. جدی باشد. خنده‏دار نباشد.

ترانه بايد که حقيقت را آزاد کند. پيدا کند. ميان بری در کار نيست.

there is no short cut to it!

خلاصه و گزینشی از دست نویس ِ شهیار قنبری.

پی نوشت: می گویند کتابی به اسم ِ "عشق نامه ها"ی شهیار قنبری منتشر شده است.

در مورد ِ صحت ِ این خبر اگر کسی چیزی می داند، در اختیارمان بگذارد. یک مشکلی در مورد ِ نشر ِ این خبر در بعضی موارد بوده آن هم اینست که "شهیار" را نوشته اند: "شهریار"!
می گویند نامه هایی است شاعرانه که "آوای کلار" آن را منتشر کرده است.

+ in this time
+ نوشتاری بر:
+
+ ما را که بَرَد خانه ؟!
+ اولین ها
+ جیب ِ من را بزنید، شعورم را نه!
+ بی سرزمین تر از باد!
+ وقتی سیمین عصبانی می شود...!
+ بگذار این را باور نکنم!
+ نیاز (نماز!!) ِ امروز!